بله، با استفاده از ارتعاش‌سنج می‌توان بسیاری از نشانه‌های خرابی بلبرینگ را شناسایی کرد و در برخی شرایط، پیش از بروز خرابی شدید، نسبت به وجود مشکل هشدار داد. ارتعاش‌سنج صنعتی یکی از ابزارهای مهم در پایش وضعیت تجهیزات دوار مانند موتورهای الکتریکی، پمپ‌ها، فن‌ها و گیربکس‌ها است. این دستگاه با اندازه‌گیری لرزش ماشین‌آلات، اطلاعاتی درباره وضعیت مکانیکی آن‌ها ارائه می‌دهد.

با این حال، باید توجه داشت که هر ارتعاش غیرعادی الزاماً به معنای خرابی بلبرینگ نیست. مشکلاتی مانند عدم بالانس روتور، ناهم‌راستایی شفت، شل بودن اتصالات و عیوب دیگر نیز می‌توانند باعث افزایش لرزش شوند. بنابراین برای تشخیص دقیق خرابی بلبرینگ، علاوه بر اندازه‌گیری ارتعاش کلی، ممکن است به تحلیل فرکانسی و بررسی تخصصی سیگنال نیاز باشد.

در این مقاله بررسی می‌کنیم که چگونه با ارتعاش‌سنج خرابی بلبرینگ را تشخیص دهیم، چه نشانه‌هایی را باید بررسی کنیم و برای عیب‌یابی دقیق‌تر به چه دستگاهی نیاز داریم.

ارتعاش‌سنج چگونه خرابی بلبرینگ را تشخیص می‌دهد؟

بلبرینگ از اجزایی مانند حلقه داخلی، حلقه خارجی، ساچمه‌ها و قفسه تشکیل شده است. این اجزا هنگام چرخش، نیروها و ارتعاشات مشخصی ایجاد می‌کنند. زمانی که یکی از اجزای بلبرینگ دچار آسیب، سایش یا تغییر وضعیت شود، الگوی ارتعاشی مجموعه نیز ممکن است تغییر کند.

برای مثال، ایجاد ترک، خراش یا پوسته‌شدن در مسیر غلتش می‌تواند هنگام عبور ساچمه از محل آسیب، ضربه‌های تکرارشونده ایجاد کند. سنسور ارتعاش این سیگنال‌های مکانیکی را ثبت می‌کند و دستگاه، بسته به قابلیت‌های خود، مقدار کلی ارتعاش یا اطلاعات مربوط به فرکانس‌های مختلف را نمایش می‌دهد.

در روش‌های ساده، افزایش سرعت یا شتاب ارتعاش می‌تواند نشانه‌ای از تغییر وضعیت ماشین باشد. در روش‌های تخصصی‌تر، تحلیل طیف فرکانسی و تکنیک Envelope به شناسایی الگوهای مرتبط با خرابی بلبرینگ کمک می‌کنند.

نکته مهم این است که تشخیص قطعی فقط با مشاهده یک عدد امکان‌پذیر نیست. نتیجه باید با سرعت چرخش، شرایط بار، نوع بلبرینگ، محل نصب سنسور و سابقه ارتعاش دستگاه مقایسه شود.

چه نوع خرابی‌هایی را می‌توان با ارتعاش‌سنج شناسایی کرد؟

ارتعاش‌سنج و آنالایزر ارتعاش می‌توانند برای شناسایی نشانه‌های چند نوع خرابی بلبرینگ استفاده شوند.

خرابی حلقه خارجی بلبرینگ

حلقه خارجی یکی از مسیرهای غلتش ساچمه‌ها است. اگر در این قسمت حفره، ترک یا پوسته‌شدن ایجاد شود، عبور ساچمه از محل آسیب ممکن است ضربه‌های تکراری ایجاد کند.

در تحلیل ارتعاش، این ضربه‌ها می‌توانند مؤلفه‌هایی در فرکانس مشخصه عبور ساچمه از حلقه خارجی ایجاد کنند. تشخیص دقیق این الگو به سرعت چرخش، هندسه بلبرینگ و کیفیت اندازه‌گیری بستگی دارد.

 خرابی حلقه داخلی بلبرینگ

خرابی حلقه داخلی نیز می‌تواند موجب ایجاد ارتعاش‌های تکراری شود. از آنجا که حلقه داخلی معمولاً همراه شفت می‌چرخد، الگوی سیگنال ممکن است تحت تأثیر چرخش و بارگذاری قرار بگیرد.

با استفاده از تحلیل طیف فرکانسی می‌توان مؤلفه‌های مرتبط با فرکانس مشخصه حلقه داخلی را بررسی کرد. البته برای جلوگیری از تشخیص اشتباه، باید سایر منابع ارتعاش نیز در نظر گرفته شوند.

 خرابی ساچمه‌ها

آسیب‌دیدگی ساچمه‌ها ممکن است باعث ایجاد ضربه، افزایش مؤلفه‌های فرکانس بالا و تغییر الگوی ارتعاش شود. این نوع خرابی گاهی با بررسی مقدار کلی ارتعاش به‌راحتی قابل تشخیص نیست و به تحلیل دقیق‌تری نیاز دارد.

 خرابی قفسه بلبرینگ

قفسه وظیفه نگهداری و هدایت ساچمه‌ها را بر عهده دارد. آسیب یا لقی غیرعادی در این بخش می‌تواند باعث تغییر رفتار ارتعاشی و ایجاد مؤلفه‌هایی مرتبط با حرکت قفسه شود.

برای بررسی این نوع عیب، تحلیل فرکانسی همراه با اطلاعات هندسی بلبرینگ و سرعت چرخش می‌تواند مفید باشد.

روانکاری نامناسب

کمبود گریس یا روغن، روانکار نامناسب یا روانکاری بیش از حد می‌تواند اصطکاک، دما و رفتار ارتعاشی بلبرینگ را تغییر دهد. با این حال، ارتعاش به‌تنهایی همیشه نمی‌تواند نوع مشکل روانکاری را مشخص کند و باید دما، وضعیت روانکار و شرایط بهره‌برداری نیز بررسی شوند.

کدام پارامتر ارتعاش برای تشخیص خرابی بلبرینگ مناسب‌تر است؟

انتخاب پارامتر مناسب به نوع خرابی و هدف اندازه‌گیری بستگی دارد. سه پارامتر اصلی در پایش ارتعاش عبارت‌اند از سرعت، شتاب و جابه‌جایی.

سرعت ارتعاش

سرعت ارتعاش معمولاً با واحد میلی‌متر بر ثانیه (mm/s) اندازه‌گیری می‌شود و برای بررسی وضعیت کلی بسیاری از ماشین‌آلات دوار کاربرد دارد.

اندازه‌گیری سرعت ارتعاش می‌تواند افزایش غیرعادی لرزش را نشان دهد و برای پایش دوره‌ای موتور، پمپ و فن مفید باشد. با این حال، در مراحل اولیه بعضی خرابی‌های بلبرینگ ممکن است مقدار کلی سرعت ارتعاش هنوز افزایش قابل توجهی نداشته باشد.

شتاب ارتعاش

شتاب ارتعاش معمولاً با واحد متر بر مجذور ثانیه (m/s²) یا g نمایش داده می‌شود. از آنجا که بعضی عیوب بلبرینگ ضربه‌های کوتاه و فرکانس بالا ایجاد می‌کنند، اندازه‌گیری شتاب در محدوده فرکانسی مناسب می‌تواند برای تشخیص این مشکلات مفید باشد.

برای شناسایی دقیق عیوب اولیه، بهتر است قابلیت‌های تحلیل دستگاه، محدوده فرکانسی سنسور و روش نصب آن نیز بررسی شوند.

تحلیل پوش یا Envelope

تحلیل پوش یکی از روش‌های تخصصی پردازش سیگنال ارتعاش است که برای شناسایی برخی عیوب بلبرینگ‌های غلتشی کاربرد دارد.

در این روش، مؤلفه‌های ضربه‌ای مرتبط با خرابی از سیگنال استخراج می‌شوند تا فرکانس‌های تکرارشونده ناشی از عبور اجزای غلتشی از محل آسیب بهتر قابل مشاهده باشند. این روش در شرایط مناسب می‌تواند به شناسایی عیوبی کمک کند که در طیف معمولی ارتعاش به‌وضوح دیده نمی‌شوند.

البته برای استفاده صحیح از Envelope باید تنظیمات اندازه‌گیری، محدوده فرکانسی و سرعت چرخش متناسب با دستگاه و نوع بلبرینگ انتخاب شوند.

با یاتاقان‌ SKF، عملکرد روان، دوام طولانی و کارایی بی‌نظیر تجهیزات خود را تضمین کنید

09123306585☎️